امتیاز نفت دارسی
امتیاز نفتی که بریتانیا از ایران گرفت و آمریکا از آن پشتیبانی کرد — آغاز یک قرن دخالت نفتی.
فصل
دوره اول
۱۹۰۰–۱۹۴۰
۱۹۰۱
۱۹۱۱
رویداد برجسته
مورگان شوستر و فشار خارجی
اخراج مشاور مالی آمریکایی مجلس ایران تحت فشار روسیه و بریتانیا — با بیتفاوتی واشنگتن.
۱۹۱۹
قرارداد ۱۹۱۹ انگلیس–ایران
آمریکا بر قرارداد استعماری که ایران را عملاً تحتالحمایه بریتانیا قرار میداد چشم بست.
۱۹۴۱
اشغال مشترک ایران
نیروهای آمریکا، بریتانیا و شوروی در جنگ جهانی دوم ایران را اشغال کردند و رضاشاه را از قدرت برانداختند.
فصل
دهههای ۱۹۵۰–۱۹۶۰
کودتا و استقرار شاه
۱۹۵۱
مخالفت با ملی شدن نفت
آمریکا ابتدا از ملیسازی نفت مصدق حمایت کرد اما سرانجام به کمک بریتانیا برای سرنگونی او پیوست.
۱۹ اوت ۱۹۵۳
رویداد برجسته
کودتای ۲۸ مرداد — عملیات آژاکس
کودتای CIA علیه دولت محمد مصدق در ۱۹۵۳ — عملیاتی که دموکراسی ایران را نابود کرد و شاه مستبد را به قدرت بازگرداند.
۱۹۵۷
اتمها برای صلح — واگذاری فناوری هستهای
آمریکا فناوری هستهای را به شاه داد — همان فناوری که بعدها محور تنش اتمی با ایران شد.
۱۹۵۷
تأسیس ساواک با کمک CIA
CIA و موساد ساواک — وحشیانهترین پلیس مخفی ایران — را تأسیس، آموزش و تجهیز کردند.
فصل
دهه ۱۹۷۰
پشتیبانی از شاه و انقلاب
۱۹۷۲
فروش تسلیحات بیحد به شاه
نیکسون و کیسینجر ایران را به انبار تسلیحات آمریکایی تبدیل کردند — بیش از ۱۲ میلیارد دلار در دهه ۷۰.
۱۹۷۳–۱۹۷۹
رویداد برجسته
حضور گسترده CIA در ایران
هزاران مستشار CIA در ایران اپوزیسیون را رصد میکردند و اطلاعات را به ساواک میدادند.
۱۹۷۶
پایگاههای شنود CIA در ایران
آمریکا پایگاههای شنود الکترونیک در شمال ایران داشت که آزمایشهای موشکی شوروی را رصد میکردند.
۱۹۷۹
پذیرش شاه در آمریکا — آغاز بحران گروگانگیری
پذیرش شاه معزول در آمریکا منجر به ۴۴۴ روز گروگانگیری دیپلماتهای آمریکایی در تهران شد.
فصل
دهه ۱۹۸۰
جنگ، تحریم، ایرانکنترا
۱۹۸۰
عملیات پنجه عقاب — شکست نظامی
عملیات نظامی ناموفق آمریکا برای آزادسازی گروگانها — ۸ سرباز آمریکایی در بیابان ایران کشته شدند.
۱۹۸۲–۱۹۸۸
رویداد برجسته
حمایت آمریکا از عراق در جنگ با ایران
آمریکا صدام حسین را در جنگ با ایران حمایت کرد — حتی پس از استفاده از سلاحهای شیمیایی علیه غیرنظامیان.
۱۹۸۴
قرار دادن ایران در لیست تروریسم
آمریکا ایران را در فهرست دولتهای حامی تروریسم قرار داد — پایه قانونی تحریمهای دههها بعد.
۱۹۸۵–۱۹۸۶
رسوایی ایرانکنترا
دولت ریگان مخفیانه به ایران سلاح فروخت و پول را به شورشیان نیکاراگوئه رساند.
۱۹۸۷
عملیات ارنست ویل
نیروی دریایی آمریکا نفتکشهای کویتی را در خلیجفارس اسکورت کرد — مداخله مستقیم در جنگ ایران–عراق.
۳ ژوئیه ۱۹۸۸
رویداد برجسته
سرنگونی هواپیمای مسافربری IR655
۲۹۰ غیرنظامی ایرانی توسط ناو جنگی آمریکا کشته شدند — فرمانده مسئول مدال دریافت کرد.
آوریل ۱۹۸۸
عملیات پرینتینگ مانتیس
بزرگترین نبرد دریایی آمریکا پس از جنگ جهانی دوم — آمریکا دو سکوی نفتی ایران را منفجر و دو ناو را غرق کرد.
فصل
دهه ۱۹۹۰
تحریمهای جامع
۱۹۹۵
تحریمهای کلینتون — ممنوعیت تجاری
کلینتون با فرامین اجرایی همه تجارت آمریکا با ایران را ممنوع و داراییهای ایران را مسدود کرد.
۱۹۹۶
رویداد برجسته
قانون داماتو — تحریم شرکتهای خارجی
آمریکا شرکتهای خارجی سرمایهگذار در ایران را هم تحریم کرد — یکجانبهگرایی تجاری بیسابقه.
۱۹۹۷
اتهام بمبگذاری خبر
آمریکا ایران را مسئول بمبگذاری خبر دانست و تحریمهای جدیدی اعمال کرد.
۱۹۹۸
رزمایش نظامی در خلیج فارس
رزمایشهای نظامی گسترده آمریکا در خلیجفارس بهعنوان فشار نمادین علیه ایران.
فصل
دهه ۲۰۰۰
محور شرارت، جنگ سایبری
۲۰۰۲
سخنرانی «محور شرارت» بوش
بوش ایران را 'محور شرارت' نامید و اصلاحطلبان ایرانی را که به آمریکا نزدیک شده بودند ضربه زد.
۲۰۰۳
رویداد برجسته
رد پیشنهاد مذاکره جامع ایران
ایران پیشنهاد مذاکره جامع داد — آمریکا بدون پاسخ آن را رد کرد. تحلیلگران این را بزرگترین فرصت ازدسترفته میدانند.
۲۰۰۵
بودجه ۷۵ میلیون دلاری براندازی نرم
آمریکا ۷۵ میلیون دلار برای 'ترویج دموکراسی' در ایران — از اپوزیسیون تا رسانه فارسیزبان — اختصاص داد.
۲۰۰۶
قطعنامههای شورای امنیت
آمریکا قطعنامه شورای امنیت سازمان ملل علیه برنامه هستهای ایران را به تصویب رساند.
۲۰۰۷
عملیاتهای مخفی در مرزهای ایران
بوش دستور عملیات مخفی CIA را در مرزهای ایران صادر کرد — از کمک به اقلیتهای قومی تا نظارت اطلاعاتی.
۲۰۰۹–۲۰۱۰
رویداد برجسته
عملیات المپیک گیمز — ویروس استاکسنت
استاکسنت — اولین سلاح سایبری تاریخ — توسط آمریکا و اسرائیل علیه تأسیسات هستهای ایران بهکار رفت.
فصل
دهه ۲۰۱۰
برجام، خروج، فشار حداکثری
۲۰۱۰
جداسازی ایران از سوئیفت
قطع ایران از شبکه بانکی SWIFT — مؤثرترین تحریم اقتصادی پیش از برجام.
۲۰۱۱–۲۰۱۲
ترور دانشمندان هستهای
چندین دانشمند هستهای ایران در تهران ترور شدند — گزارشها از نقش CIA و موساد حکایت دارد.
مارس ۲۰۱۲
قطع کامل ایران از سوئیفت
اتحادیه اروپا تحت فشار آمریکا ایران را از شبکه SWIFT قطع کرد — بزرگترین انزوای مالی یک کشور در تاریخ این شبکه.
۲۰۱۵
رویداد برجسته
برجام — توافق هستهای
برجام — نادرترین دستاورد دیپلماتیک در روابط آمریکا–ایران — که سه سال بعد نابود شد.
۲۰۱۷
تحریمهای موشکی ترامپ
ترامپ از همان ابتدای ریاست جمهوری تحریمهای جدید اعمال کرد — پیشدرآمد خروج از برجام.
مه ۲۰۱۸
خروج یکجانبه از برجام
ترامپ علیرغم پایبندی تأییدشده ایران، از برجام خارج شد — متحدان اروپایی را شوکه کرد.
۲۰۱۸–۲۰۱۹
سیاست «فشار حداکثری»
ترامپ بیش از ۱۵۰۰ تحریم اعمال کرد — سنگینترین بار تحریم در تاریخ روابط آمریکا–ایران.
نوامبر ۲۰۱۸
بازگشت ایران به لیست سیاه سوئیفت
پس از خروج ترامپ از برجام، SWIFT بار دوم بانکهای ایران را قطع کرد — اتصالی که با برجام ۲۰۱۶ برقرار شده بود.
نوامبر ۲۰۱۹
حمایت از معترضان آبانماه
آمریکا در جریان اعتراضات آبان ۱۳۹۸ از معترضان حمایت کرد — دولت ایران اینترنت را قطع کرد.
فصل
دهه ۲۰۲۰
ترور، تنش، حمله مستقیم
۳ ژانویه ۲۰۲۰
رویداد برجسته
ترور سردار قاسم سلیمانی
ترور سردار قاسم سلیمانی توسط پهپاد آمریکایی در فرودگاه بغداد — خطرناکترین تصعید مستقیم بین ایران و آمریکا.
۲۰۲۱
شکست مذاکرات احیای برجام
بایدن مذاکرات احیای برجام را آغاز کرد اما توافقی حاصل نشد — تحریمها ادامه یافت.
۲۰۲۲
حمایت از اعتراضات «زن، زندگی، آزادی»
آمریکا اینترنت ماهوارهای و ابزارهای دور زدن فیلتر را برای معترضان ایران فراهم کرد.
اکتبر ۲۰۲۳
بازمسدودسازی ۶ میلیارد دلار
آمریکا ۶ میلیارد دلار از داراییهای ایران را پس از ۷ اکتبر دوباره مسدود کرد.
آوریل ۲۰۲۴
دفع حملات موشکی ایران به اسرائیل
برای اولین بار آمریکا در رهگیری حمله موشکی مستقیم ایران به اسرائیل مشارکت کرد.
ژوئن ۲۰۲۵
رویداد برجسته
حملات مستقیم آمریکا به ایران
برای نخستین بار، نیروهای آمریکایی مستقیماً به خاک ایران حمله کردند و تأسیسات هستهای را بمباران کردند.
فصل
۲۰۲۵–اکنون
ضربات، مذاکره، تحول
ژانویه ۲۰۲۵
حملات آمریکا به عراق و سوریه — ژانویه ۲۰۲۵
پس از حملات موشکی به پایگاههای آمریکایی، واشنگتن با ضربات هوایی به مواضع وابسته به سپاه در عراق و سوریه پاسخ داد.
۲۰۲۵
مذاکرات هستهای آمریکا–ایران ۲۰۲۵
آمریکا و ایران با وساطت عمان وارد دور جدیدی از مذاکرات هستهای شدند — در حالی که تنش نظامی در منطقه ادامه داشت.
۲۰۲۶
ترور فرماندهان، دانشمندان و استادان دانشگاه
در جریان مخاصمه ۲۰۲۶، شماری از فرماندهان نظامی، دانشمندان و استادان دانشگاه ایران در عملیاتهای هدفمند کشته شدند.
۲۰۲۶
رویداد برجسته
آتشبس ایران–آمریکا: پایان مخاصمه ۲۰۲۶
پس از هفتهها درگیری نظامی، آمریکا و ایران به توافق آتشبس دست یافتند. این توافق بر اساس شرایط مورد مذاکره دو طرف به اجرا درآمد.
۲۰۲۶
حمله به پلها و خطوط راهآهن ایران
در جریان مخاصمه ۲۰۲۶، پلها و خطوط راهآهن ایران هدف حملات هوایی قرار گرفتند که زیرساختهای حملونقل کشور را مختل کرد.
۲۰۲۶
حمله به مدرسه مینب
در جریان عملیات نظامی سال ۲۰۲۶، یک مدرسه در شهر مینب استان هرمزگان هدف حمله هوایی قرار گرفت و تعدادی از دانشآموزان و کارکنان آن...
۲۰۲۶
حمله به تأسیسات پتروشیمی و فولاد ایران
در جریان مخاصمه نظامی ۲۰۲۶، تأسیسات پتروشیمی و صنایع فولاد ایران هدف حملات هوایی قرار گرفتند که خسارات قابل توجهی به زیرساختهای صنعتی کشور وارد...
۲۰۲۶
حملات هوایی به دانشگاههای ایران
در مخاصمه ۲۰۲۶، تعدادی از دانشگاههای ایران که گفته میشد با پژوهشهای دفاعی مرتبط بودند هدف حملات هوایی قرار گرفتند.