آمریکا عراق صدام حسین را در جنگ با ایران تسلیح، تأمین مالی و با اطلاعات ماهواره‌ای حمایت کرد — حتی پس از اثبات استفاده عراق از سلاح‌های شیمیایی علیه ایرانیان.

خط مشی آمریکا

پس از انقلاب ۱۳۵۷، آمریکا عراق را به‌عنوان وزنه تعادل در برابر ایران می‌دید. وقتی صدام در سپتامبر ۱۹۸۰ به ایران حمله کرد، آمریکا این جنگ را به نفع خود می‌دانست. در ۱۹۸۲، وقتی ایران در حال دست‌برتری بود و احتمال سقوط بصره وجود داشت، آمریکا تصمیم گرفت مستقیماً در حمایت از عراق وارد شود.

حمایت‌های آمریکا

• اطلاعات ماهواره‌ای: CIA تصاویر ماهواره‌ای از مواضع ایرانی را به بغداد می‌فرستاد
• تسلیحات: آمریکا از طریق عربستان، اردن و شیلی سلاح به عراق می‌رساند
• وام‌های کشاورزی: میلیاردها دلار وام دولتی برای خرید کالا و تجهیزات
• دیپلماسی: در ۱۹۸۳ دونالد رامسفلد به‌عنوان فرستاده ویژه با صدام دیدار کرد — دقیقاً زمانی که گزارش‌های استفاده از سلاح شیمیایی در دست بود

سلاح شیمیایی

گزارش‌های CIA نشان داد که آمریکا از استفاده عراق از گاز خردل و اعصاب علیه سربازان ایرانی اطلاع داشت — اما همچنان حمایت را ادامه داد. در ۱۹۸۴ وزارت خارجه آمریکا گزارشی درباره استفاده عراق از سلاح شیمیایی منتشر کرد اما اعلام کرد «ما در نظر نداریم روابطمان را با عراق قطع کنیم.»

در مارس ۱۹۸۸، صدام گاز سمی را علیه مردم حلبچه — شهری کردنشین در شمال عراق — به کار برد. ۵۰۰۰ غیرنظامی در چند ساعت کشته شدند. واکنش آمریکا؟ وزارت خارجه در آن زمان ایران را هم به «احتمال» استفاده از سلاح شیمیایی متهم کرد — اتهامی که کاملاً مستند نبود — تا مسئولیت عراق را کم‌رنگ کند.

اسناد لو رفته

بعدها اسناد محرمانه‌ای آشکار شد که نشان می‌داد:

• CIA فهرست دقیق مواضع توپخانه‌ای ایران را به عراق می‌داد تا اهداف ضربات شیمیایی را انتخاب کند
• آمریکا جلوی قطعنامه‌های سازمان ملل علیه استفاده عراق از سلاح‌های شیمیایی را می‌گرفت
• شرکت‌های آمریکایی با مجوز ضمنی دولت، مواد اولیه تسلیحات بیولوژیک را به عراق صادر می‌کردند

دیدار رامسفلد–صدام

در دسامبر ۱۹۸۳، دونالد رامسفلد — که بعدها وزیر دفاع شد و در ۲۰۰۳ دستور حمله به عراق را داد — با صدام حسین در بغداد دیدار کرد. عکس دست‌دادن آن‌ها بعدها به یکی از نمادین‌ترین تصاویر تاریخ سیاسی آمریکا در خاورمیانه تبدیل شد. در این دیدار، حتی با وجود گزارش‌های مستند استفاده عراق از سلاح شیمیایی، رامسفلد از تقویت روابط دیپلماتیک آمریکا–عراق صحبت کرد.

تناقض ایران‌کنترا

همزمان با این حمایت رسمی از عراق، دولت ریگان مخفیانه به ایران هم سلاح می‌فروخت — رسوایی ایران‌کنترا. آمریکا در واقع هر دو طرف جنگ را تغذیه می‌کرد و از ادامه درگیری برای تضعیف هر دو طرف سود می‌برد.

پیامدها

این جنگ هشت سال طول کشید و حدود یک میلیون کشته از هر دو طرف داشت. ایران با بدنی زخمی از آن خارج شد: اقتصاد ویران، نسلی از جوانان کشته، و خشمی عمیق از غرب که دیده بود چگونه کشورشان با سلاح‌های شیمیایی بمباران می‌شود در حالی که جهان سکوت کرده است.

آمریکا همچنین در عملیات ارنست ویل مستقیماً وارد جنگ شد — همراهی تانکرهای کویتی — و در عملیات پرینتینگ منتیس بخشی از ناوگان ایران را نابود کرد. در همین دوره بود که ناو USS Vincennes پرواز ۶۵۵ ایران‌ایر را ساقط کرد و ۲۹۰ غیرنظامی کشته شدند.