عملیات ارنست ویل
نیروی دریایی آمریکا نفتکشهای کویتی را در خلیجفارس اسکورت کرد — مداخله مستقیم در جنگ ایران–عراق.
نیروی دریایی آمریکا نفتکشهای کویتی را در خلیج فارس همراهی کرد تا از حملات ایران در امان باشند؛ مداخله مستقیم در جنگ ایران–عراق.
پسزمینه
کویت از آمریکا خواست تا نفتکشهایش را در «جنگ نفتکشها» محافظت کند. آمریکا در ژوئیه ۱۹۸۷ پرچم آمریکا را روی ۱۱ نفتکش کویتی برافراشت و آنها را اسکورت کرد.
درگیریها
در طول عملیات آمریکا در درگیریهای مستقیم با نیروی دریایی ایران بود. در سپتامبر ۱۹۸۷ آمریکا کشتی ایرانی «ایران اجر» را که مشغول کاشتن مین بود توقیف کرد. این عملیات زمینهساز عملیات پرینتینگ مانتیس در آوریل ۱۹۸۸ شد.
جنگ نفتکشها: بستر عملیات
از سال ۱۹۸۴ ایران و عراق در جنگ هشتسالهای که با حمله صدام حسین به ایران در ۱۹۸۰ آغاز شده بود، هر دو به حمله به نفتکشها در خلیجفارس روی آوردند. عراق ابتدا به نفتکشهای ایرانی حمله کرد. ایران هم در پاسخ به نفتکشهای کویت و عربستان — که از عراق حمایت مالی میکردند — حمله برد. تا سال ۱۹۸۷، صدها نفتکش آسیب دیده و جانهای زیادی از دست رفته بود.
درخواست کویت از آمریکا و شوروی
کویت در اواخر ۱۹۸۶ از هر دو ابرقدرت — آمریکا و شوروی — درخواست اسکورت کرد. شوروی سریعتر پاسخ داد و سه نفتکش کویتی را زیر پرچم شوروی درآورد. آمریکا برای جلوگیری از نفوذ شوروی در خلیجفارس، تصمیم گرفت بهسرعت وارد عمل شود — این انگیزه جنگ سرد نقش مهمی در تصمیم رونالد ریگان داشت.
اجرای عملیات: جزئیات نظامی
در ژوئیه ۱۹۸۷ عملیات رسماً آغاز شد:
- ۱۱ نفتکش کویتی زیر پرچم آمریکا قرار گرفتند
- گروههای رزمی آمریکا شامل ناوهای جنگی، ناوچهها و هلیکوپترهای ضدزیردریایی تشکیل شدند
- سیستمهای پدافند هوایی Aegis روی ناوهای آمریکایی مستقر بود
- هلیکوپترهای نظامی مسیر کشتیها را رصد میکردند
توقیف ایران اجر — سپتامبر ۱۹۸۷
در شب ۲۱ سپتامبر ۱۹۸۷، هلیکوپترهای نظامی آمریکا کشتی «ایران اجر» را در حال کاشتن مین در خلیجفارس دیدند. نیروهای ویژه آمریکا کشتی را توقیف کردند. خدمه ایرانی دستگیر و سپس آزاد شدند. کشتی غرق شد. این توقیف اولین درگیری مستقیم آمریکا با ایران در این عملیات بود.
انفجار ساموئل بی. رابرتس — آوریل ۱۹۸۸
در آوریل ۱۹۸۸ ناوچه آمریکایی USS Samuel B. Roberts با مین ایرانی برخورد کرد. ۱۰ ملوان آمریکایی زخمی شدند. کشتی بهشدت آسیب دید اما غرق نشد. این حادثه بهانهای شد برای عملیات پرینتینگ مانتیس — بزرگترین نبرد دریایی آمریکا از جنگ جهانی دوم — که در آن آمریکا بخش بزرگی از نیروی دریایی ایران را نابود کرد.
تراژدی پرواز ۶۵۵ ایرانایر
اوج مداخله آمریکا در جنگ ایران–عراق در جولای ۱۹۸۸ بود. ناو آمریکایی USS Vincennes در تنگه هرمز هواپیمای مسافربری پرواز ۶۵۵ ایرانایر را سرنگون کرد. ۲۹۰ مسافر و خدمه کشته شدند. آمریکا ادعا کرد هواپیما را با یک جنگنده اشتباه گرفته است.
اثر عملیات بر جنگ و ایران
عملیات ارنست ویل به طور آشکار موازنه جنگ را به ضرر ایران تغییر داد:
- ایران دیگر نمیتوانست نفتکشهای کویتی را بزند بدون اینکه مستقیماً با ارتش آمریکا روبرو شود
- درآمد نفتی کویت و عربستان — که به عراق میرسید — تضمین شد
- ایران در موقعیت نظامی ضعیفتری قرار گرفت که در نهایت به پذیرش آتشبس در اوت ۱۹۸۸ منجر شد
- آیتالله خمینی آتشبس را «نوشیدن جام زهر» نامید
ارتباط با حمایت آمریکا از عراق
عملیات ارنست ویل بخشی از سیاست کلیتر آمریکا برای حمایت از عراق در جنگ با ایران بود. آمریکا همزمان به عراق اطلاعات نظامی، تسلیحات و کمک اقتصادی میداد. این رویکرد دوگانه — پنهانی به ایران اسلحه فروختن (ایران–کنترا) و آشکارا از عراق حمایت کردن — نشاندهنده پیچیدگی و گاه تناقض در سیاست خاورمیانهای آمریکا بود.
منابع
دوره تاریخی: دهه ۱۹۸۰
جنگ، تحریم، ایرانکنترا