اتهام بمبگذاری خبر
آمریکا ایران را مسئول بمبگذاری خبر دانست و تحریمهای جدیدی اعمال کرد.
آمریکا ایران را مسئول بمبگذاری در پادگان خبر عربستان دانست و دور جدیدی از تحریمها اعمال کرد.
ماجرای بمبگذاری
در ژوئن ۱۹۹۶، یک کامیون بمب در کنار برجهای مسکونی خبر در عربستان (که نیروهای هوایی آمریکا در آن مستقر بودند) منفجر شد. ۱۹ سرباز آمریکایی کشته و صدها نفر زخمی شدند.
اتهام علیه ایران
تحقیقات FBI در ۱۹۹۷ اعلام کرد که حزبالله حجاز — با حمایت ایران — مسئول این حمله است. دولت کلینتون تحریمهای بیشتری اعمال کرد. ایران مشارکت را رد کرد. در ۲۰۰۱ عربستان ۱۳ عضو شیعه عربستانی را محاکمه کرد — بدون اشاره به دخالت مستقیم ایران.
جزئیات انفجار
انفجار در شب ۲۵ ژوئن ۱۹۹۶ رخ داد. بمب با نیترات آمونیوم و بنزین درون یک تانکر نفتی کوچک جاسازی شده بود. نیرو و قدرت انفجار معادل حدود ۵٬۰۰۰ پوند TNT تخمین زده شد. نما و ساختار یکی از برجهای هشتطبقه کاملاً فرو ریخت. این حادثه یکی از مرگبارترین حملات علیه نیروهای آمریکایی پس از بمبگذاری پادگان نیروی دریایی آمریکا در بیروت (۱۹۸۳) بود.
تحقیقات FBI و اختلاف با وزارت دفاع
تحقیقات اولیه پیچیده بود. وزیر دفاع ویلیام پری در ابتدا القاعده را مظنون اصلی میدانست. FBI تحت رهبری لوئیس فری روی ایران تمرکز کرد. اختلاف بین FBI و وزارت دفاع مانع یک تحقیق منسجم شد. عربستان سعودی در ابتدا همکاری کاملی با تحقیقات آمریکا نداشت زیرا نگران بود که این پرونده روابط عربستان با ایران را مختل کند.
کیفرخواست ۲۰۰۱
در ژوئن ۲۰۰۱ دادگاه فدرال آمریکا کیفرخواستی علیه ۱۴ عضو حزبالله حجاز صادر کرد. کیفرخواست ادعا میکرد که مقامات اطلاعاتی ایران عملیات را هدایت کردهاند. با این حال، بسیاری از متخصصان حقوق بینالملل اشاره کردند که مدرک محکمی برای دخالت مستقیم دولت ایران وجود ندارد. هیچیک از ۱۴ متهم به آمریکا استرداد نشدند.
سؤالات بیپاسخ و روایتهای رقیب
سالها بعد تحقیقات جداگانهای ابهامات جدی ایجاد کرد. برخی محققان اشاره کردند که القاعده — که در آن زمان در حال استقرار در افغانستان بود — نیز در این حمله دست داشته است. اسامه بن لادن در مصاحبههایی اشارههای مبهمی به این حمله داشت. در ۲۰۰۶ کمیسیون ۱۱ سپتامبر در گزارشش نوشت که شواهدی از همکاری القاعده با سپاه قدس ایران وجود دارد اما این شواهد قطعی نیست.
استفاده آمریکا از پرونده خبر
صرفنظر از ابهامات واقعی پرونده، آمریکا از اتهام به ایران بهعنوان ابزار دیپلماتیک و سیاسی استفاده کرد:
- توجیه تحریمهای بیشتر اقتصادی
- مقاومت در برابر هرگونه بهبود روابط با ایران در دوران خاتمی
- افزایش فشار بر عربستان برای ایزوله کردن ایران
- تصویر ایران به عنوان حامی اصلی تروریسم دولتی در نزد افکار عمومی آمریکا
پیامد دیپلماتیک
انتخاب محمد خاتمی در ۱۹۹۷ و خطاب «گفتگوی تمدنها» او فرصتی برای گشایش دیپلماتیک فراهم کرد. با این حال پرونده خبر — که آمریکا آن را همچنان زنده نگه میداشت — مانع از بهبود روابط شد. کلینتون و خاتمی هرگز ملاقات مستقیمی نداشتند؛ پرونده خبر یکی از سنگهای اصلی بود که این مسیر را مسدود میکرد.
منابع
دوره تاریخی: دهه ۱۹۹۰
تحریمهای جامع