اتهام بمب‌گذاری خبر
آمریکا ایران را مسئول بمب‌گذاری خبر دانست و تحریم‌های جدیدی اعمال کرد.
آمریکا ایران را مسئول بمب‌گذاری در پادگان خبر عربستان دانست و دور تازه‌ای از تحریم‌ها را اعمال کرد.
ماجرای بمب‌گذاری
در ژوئن ۱۹۹۶ یک کامیون بمب کنار برج‌های مسکونی خبر در عربستان منفجر شد، جایی که نیروهای هوایی آمریکا در آن مستقر بودند. ۱۹ سرباز آمریکایی کشته و صدها نفر زخمی شدند.
اتهام علیه ایران
تحقیقات FBI در ۱۹۹۷ نتیجه گرفت که حزب‌الله حجاز با حمایت ایران این حمله را انجام داده است. دولت کلینتون تحریم‌های بیشتری اعمال کرد و ایران هرگونه مشارکت را رد کرد. در ۲۰۰۱ عربستان ۱۳ عضو شیعه عربستانی را محاکمه کرد، بی‌آنکه به دخالت مستقیم ایران اشاره‌ای کند.
جزئیات انفجار
انفجار در شب ۲۵ ژوئن ۱۹۹۶ رخ داد. بمب را درون یک کامیون تانکردار جاسازی کرده بودند. برآورد اولیه مقامات آمریکایی ۳ تا ۵ هزار پوند مواد منفجره بود، اما بررسی‌های بعدی قدرت انفجار را معادل بیش از ۲۰ هزار پوند TNT تخمین زدند. نما و ساختار یکی از برج‌های هشت‌طبقه به‌کلی فرو ریخت. پس از بمب‌گذاری پادگان نیروی دریایی آمریکا در بیروت (۱۹۸۳)، این یکی از مرگبارترین حملات به نیروهای آمریکایی بود.
تحقیقات FBI و اختلاف با وزارت دفاع
تحقیقات از ابتدا گره خورد. ویلیام پری، وزیر دفاع، اول القاعده را مظنون اصلی می‌دانست، اما FBI به رهبری لوئیس فری روی ایران تمرکز کرد. این اختلاف میان FBI و وزارت دفاع نگذاشت تحقیق منسجمی شکل بگیرد. عربستان سعودی هم در ابتدا با تحقیقات آمریکا همکاری کامل نکرد، چون نگران بود این پرونده روابطش با ایران را به هم بزند.
کیفرخواست ۲۰۰۱
در ژوئن ۲۰۰۱ یک دادگاه فدرال آمریکا علیه ۱۴ عضو حزب‌الله حجاز کیفرخواست صادر کرد. به ادعای کیفرخواست، مقامات اطلاعاتی ایران عملیات را هدایت کرده بودند. با این حال بسیاری از متخصصان حقوق بین‌الملل یادآوری کردند که مدرک محکمی برای دخالت مستقیم دولت ایران در دست نیست. هیچ‌یک از ۱۴ متهم به آمریکا مسترد نشدند.
سؤالات بی‌پاسخ و روایت‌های رقیب
تحقیقات جداگانه در سال‌های بعد ابهامات جدی پیش کشید. برخی محققان گفتند القاعده هم، که آن زمان در حال استقرار در افغانستان بود، در این حمله دست داشته است. اسامه بن لادن در چند مصاحبه به‌طور مبهم به این حمله اشاره کرد. کمیسیون ۱۱ سپتامبر در ۲۰۰۴ در گزارشش نوشت که شواهدی از همکاری القاعده با سپاه قدس ایران وجود دارد، اما این شواهد را قطعی ندانست.
استفاده آمریکا از پرونده خبر
ابهامات پرونده هر چه بود، آمریکا اتهام علیه ایران را به ابزاری دیپلماتیک و سیاسی تبدیل کرد و از آن برای این کارها بهره برد:
- توجیه تحریم‌های اقتصادی بیشتر
- مقاومت در برابر هرگونه بهبود روابط با ایران در دوران خاتمی
- فشار بیشتر بر عربستان برای منزوی کردن ایران
- معرفی ایران به افکار عمومی آمریکا به‌عنوان حامی اصلی تروریسم دولتی
پیامد دیپلماتیک
انتخاب محمد خاتمی در ۱۹۹۷ و طرح «گفتگوی تمدن‌ها» از سوی او فرصتی برای گشایش دیپلماتیک پیش آورد. اما آمریکا پرونده خبر را همچنان باز نگه داشت و همین مانع بهبود روابط شد. کلینتون و خاتمی هرگز دیدار مستقیمی نداشتند و پرونده خبر یکی از موانع اصلی این مسیر بود.
منابع
دوره تاریخی: دهه ۱۹۹۰
تحریم‌های جامع