جنگ نیابتی: حملات آمریکا به نیروهای وابسته به ایران در عراق و سوریه
بزرگ‌ترین موج حملات در ۲ فوریه ۲۰۲۴ بیش از ۸۵ هدف را در عراق و سوریه در بر گرفت؛ ۱۶ کشته در عراق و ۲۳ کشته در سوریه. این الگو تا آستانه جنگ ۲۰۲۶ ادامه یافت.
پیش از آنکه آمریکا مستقیماً به خاک ایران حمله کند، سال‌ها در عراق و سوریه جنگی نیابتی جریان داشت. این صفحه حملات مستند آن دوره را ثبت می‌کند.
۲ فوریه ۲۰۲۴: بزرگ‌ترین موج
«مقاومت اسلامی در عراق» با پهپاد به پایگاه «برج ۲۲» در اردن حمله کرد و سه سرباز آمریکایی کشته شدند. نیروی هوایی آمریکا در پاسخ، در ۲ فوریه ۲۰۲۴ گسترده‌ترین موج حملات خود را اجرا کرد:
- بیش از ۸۵ هدف مرتبط با نیروی قدس سپاه پاسداران و گروه‌های وابسته به آن
- در عراق ۱۶ کشته، از جمله غیرنظامیان (به اعلام دولت عراق)
- در سوریه ۲۳ کشته در شمارش اولیه دیده‌بان حقوق بشر سوریه، که این نهاد بعدتر رقم را به دست‌کم ۳۵ نفر رساند
دولت عراق این حملات را نقض حاکمیت خود خواند و موضوع به شورای امنیت سازمان ملل کشید.
سابقه: یک دهه ضربه و ضدضربه
| تاریخ | رویداد |
|---|---|
| فوریه ۲۰۲۱ | حمله به تأسیسات گروه‌های وابسته به ایران در شرق سوریه، در پاسخ به حملات راکتی به پایگاه نیروهای آمریکایی و ائتلاف در عراق |
| ژوئن ۲۰۲۱ | حمله به انبارهای تسلیحاتی در دو نقطه سوریه و یک نقطه عراق |
| مارس ۲۰۲۳ | حمله به تأسیسات گروه‌های وابسته به سپاه در سوریه، پس از کشته شدن یک پیمانکار آمریکایی در حمله پهپادی |
| فوریه ۲۰۲۴ | موج ۸۵ هدفی پس از حمله برج ۲۲ |
| ژوئن ۲۰۲۵ | شلیک سه پهپاد به پایگاه عین‌الاسد در استان انبار، نخستین حمله گزارش‌شده پس از جنگ دوازده‌روزه |
«مقاومت اسلامی در عراق» از اکتبر ۲۰۲۳ تا ۲۰۲۵ بیش از ۱۸۰ بار به نیروهای آمریکایی در عراق، سوریه و اردن حمله کرد.
منطق راهبردی
در این دوره هیچ‌یک از دو طرف رویارویی مستقیم نمی‌خواست. آمریکا به جای ایران به نیروهای واسطه حمله می‌کرد و ایران هم به جای عمل به نام خود، کار را از طریق گروه‌های وابسته پیش می‌برد. دو طرف به‌طور ضمنی سقفی نانوشته را پذیرفته بودند.
این الگو سابقه طولانی دارد. از حمایت آمریکا از عراق صدام در جنگ با ایران در دهه ۱۹۸۰ تا حمایت از گروه‌های مخالف در مرزهای ایران در دهه ۲۰۰۰، آمریکا همین راه را رفته است: فشار پیوسته بی‌آنکه هزینه جنگ مستقیم را بپذیرد.
محدودیت‌های این استراتژی
اثربخشی این حملات همیشه محل تردید بود. هر بار که مواضع نیروهای وابسته بمباران می‌شد، این گروه‌ها جابه‌جا می‌شدند یا خود را از نو سازمان می‌دادند و برمی‌گشتند. ایران هم هزینه نیروهای نیابتی را در برابر «عمق دفاعی» که در عراق، سوریه و لبنان به دست می‌آورد، به‌صرفه می‌دانست.
پایان یک دوران
این الگو با عملیات چکش نیمه‌شب در ژوئن ۲۰۲۵ و سپس آغاز جنگ ۲۰۲۶ شکست. سقف نانوشته‌ای که دو دهه رعایت شده بود کنار رفت و جنگ مستقیم جای جنگ نیابتی را گرفت.
منابع
دوره تاریخی: دوران جنگ مستقیم
بمباران، محاصره، جنگ جاری