آمریکا دو سکوی نفتی ایران را منفجر و دو ناو جنگی ایرانی را غرق کرد؛ بزرگ‌ترین نبرد دریایی آمریکا پس از جنگ جهانی دوم.

زمینه: جنگ نفتکش‌ها

در دوران جنگ ایران–عراق (۱۹۸۰–۱۹۸۸)، هر دو طرف به نفتکش‌های حوزه خلیج‌فارس حمله می‌کردند — ایران با مین‌گذاری و عراق با هواپیما. آمریکا که از عراق در جنگ حمایت می‌کرد، نگران بود که ایران کنترل خلیج فارس را در دست بگیرد و جریان نفت به غرب را قطع کند.

عملیات «ارنست ویل» — پیش‌زمینه

در ۱۹۸۷، آمریکا عملیات «ارنست ویل» را آغاز کرد: نفتکش‌های کویتی را پرچم آمریکا داد تا از آن‌ها در برابر حملات ایران محافظت کند. این حضور نظامی آمریکا را مستقیماً در تقابل با ایران قرار داد. در طول ارنست ویل، ایران بارها به ناوهای آمریکایی حمله کرد و مین‌هایی در مسیر کشتیرانی کار گذاشت.

جرقه: USS Samuel B. Roberts

در ۱۴ آوریل ۱۹۸۸، ناوچه موشکی USS Samuel B. Roberts روی مین ایرانی رفت. انفجار کمر کشتی را از هم درید و ۱۰ ملوان زخمی شدند؛ معجزه‌ای که کشتی غرق نشد. فرماندهی آمریکا مصمم شد پاسخی قاطع بدهد.

عملیات پرینتینگ مانتیس — ۱۸ آوریل ۱۹۸۸

در عرض چهار روز، آمریکا بزرگ‌ترین عملیات نظامی دریایی خود را از زمان جنگ جهانی دوم آغاز کرد:

مرحله اول — سکوهای نفتی:

• ناوگروه آمریکایی سکوی نفتی «ساسان» را زیر آتش گرفت، پرسنل ایرانی را تخلیه کرد و سپس آن را منفجر کرد
• به موازات، سکوی نفتی «رشادت» نیز منهدم شد

مرحله دوم — نبرد دریایی:

• ناوچه موشکی ایرانی «جوشن» (فریگت سبک) به ناوگروه آمریکایی تیر شلیک کرد — و در مقابله غرق شد
• ناوچه «سبلان» که در حمله به نفتکش‌ها دست داشت، شدیداً آسیب دید — موشکی آمریکایی موتورخانه آن را از کار انداخت
• هواپیماهای A-6E Intruder از ناو هواپیمابر USS Enterprise چند ناو و قایق ایرانی دیگر را هدف قرار دادند

در این روز، ایران یک هواپیمای F-4 به میدان فرستاد که ناوهای آمریکایی آن را راندند.

تلفات و خسارات

• ایران: دو سکوی نفتی منهدم، ناوچه جوشن غرق، ناوچه سبلان از کار افتاده، چند قایق تندرو منهدم، تلفات انسانی نامشخص (برآوردها: بین ۵۵ تا ۸۷ نفر)
• آمریکا: دو خلبان ناوگان در حادثه‌ای جداگانه کشته شدند (هلیکوپترشان سقوط کرد)

ارتباط با سقوط هواپیمای مسافربری

سه ماه پس از پرینتینگ مانتیس، در ۳ ژوئیه ۱۹۸۸، ناو موشکی USS Vincennes که در همان آب‌ها مستقر بود هواپیمای مسافربری ایران ایر پرواز ۶۵۵ را سرنگون کرد — ۲۹۰ نفر کشته شدند. آمریکا ادعا کرد که هواپیما را با جنگنده اشتباه گرفته است. ایران هرگز این توضیح را نپذیرفت.

اثر استراتژیک

پرینتینگ مانتیس پیام روشنی به ایران فرستاد که ادامه جنگ با آمریکا در خلیج فارس هزینه بالایی دارد. برخی مورخان استدلال می‌کنند که این شکست نظامی، همراه با فشار اقتصادی جنگ هشت‌ساله، ایران را به پذیرش آتش‌بس با عراق در اوت ۱۹۸۸ تشویق کرد.