شیطان بزرگ — دخالت‌های آمریکا در ایران

The Great Devil — US Interventions in Iran

از ۱۹۰۰ تا امروز — بیش از ۵۰ رویداد مستند از دخالت‌های آمریکا در امور داخلی ایران

۱۹۵۱ / ۱۳۳۰ شمسی اقتصادی ۱ دقیقه مطالعه

مخالفت با ملی شدن نفت

آمریکا ابتدا از ملی‌سازی نفت مصدق حمایت کرد اما سرانجام به کمک بریتانیا برای سرنگونی او پیوست.

آمریکا ابتدا از ملی‌سازی نفت توسط مصدق حمایت کرد اما تحت فشار بریتانیا موضع خود را تغییر داد و به دنبال براندازی دولت مردمی مصدق برآمد.

ملی‌سازی نفت

در مارس ۱۹۵۱، مجلس ایران با رأی قاطع صنعت نفت را ملی اعلام کرد. مصدق به‌عنوان نخست‌وزیر از حمایت توده‌ای برخوردار بود. شرکت نفت انگلیس–ایران (AIOC) سراسیمه شد.

موضع اولیه آمریکا

در ابتدا دولت ترومن از مصدق حمایت کرد. معاون وزیر خارجه جورج مک‌گی حتی بریتانیایی‌ها را تشویق کرد با ملی‌سازی کنار بیایند. این موضع با تغییر دولت — از ترومن به آیزنهاور — و فشارهای بریتانیا تغییر کرد.

چرخش سیاست

بریتانیا آمریکا را متقاعد کرد که مصدق ممکن است کشور را به سوی شوروی ببرد. دولت آیزنهاور تصمیم گرفت مصدق باید سرنگون شود — و عملیات آژاکس در ۱۹۵۳ این هدف را محقق کرد.

منابع

  1. The Oil Nationalization Crisis, 1951–1953 — State Dept. History U.S. Department of State, Office of the Historian — 2016 · سند رسمی دولتی
  2. Foreign Relations of the United States, 1952–1954, Iran U.S. Department of State, Office of the Historian — 2017 · اسناد دیپلماتیک
  3. The Mossadegh Project — Iran Nationalization Documents National Security Archive — 2013 · آرشیو
  4. All the Shah's Men Stephen Kinzer — John Wiley & Sons — 2003 · کتاب

دوره تاریخی: دهه‌های ۱۹۵۰–۱۹۶۰

کودتا و استقرار شاه