رفتن به محتوای اصلی

شیطان بزرگ: دخالت‌های آمریکا در ایران

The Great Devil: US Interventions in Iran

۵۷ رویداد مستند از دخالت‌های آمریکا در امور داخلی ایران، از ۱۹۰۱ تا جنگ جاری ۲۰۲۶

۱۹۵۷ / ۱۳۳۶ شمسی اطلاعاتی ۲ دقیقه مطالعه

تأسیس ساواک با کمک CIA

CIA در ساختن ساواک، وحشیانه‌ترین پلیس مخفی ایران، دست داشت و نسل اول نیروهایش را آموزش داد. موساد از اوایل دهه ۱۹۶۰ این آموزش را ادامه داد.

ساواک، پلیس مخفی رژیم شاه، با کمک CIA ساخته شد و آموزش دید و موساد از اوایل دهه ۱۹۶۰ آموزش آن را ادامه داد. این سازمان هزاران مخالف ایرانی را زندانی، شکنجه و اعدام کرد.

تأسیس ساواک

محمدرضا شاه پس از کودتای ۱۹۵۳ برای محکم کردن حکومتش به یک دستگاه امنیتی قدرتمند نیاز داشت. سازمان اطلاعات و امنیت کشور (ساواک) در ۱۹۵۷ رسماً تأسیس شد. یک تیم پنج‌نفره از افسران CIA از ۱۹۵۵ تا حدود ۱۹۶۰ در ایران ماند و بر تبدیل دستگاه امنیتی تیمور بختیار به یک سازمان اطلاعاتی مدرن نظارت کرد. پس از رفتن این تیم، گروهی از مربیان موساد (سرویس اطلاعاتی اسرائیل) جای آن را گرفتند و تا ۱۹۶۵ در ایران ماندند.

آموزش آمریکایی

CIA برای ساواک یک برنامه آموزشی جامع طراحی کرد:

تا زمانی که تیم CIA ایران را ترک کرد، تقریباً همه نسل اول کارکنان ساواک را آموزش داده بود. CIA پس از آن هم آموزش‌های تخصصی افسران ساواک را، هم در ایران و هم در خاک آمریکا، ادامه داد.
  • تیم CIA به نیروهای ساواک عملیات مخفی، تحلیل اطلاعات و ضدجاسوسی آموزش داد
  • آموزش‌های تخصصی بعدی CIA شامل کشف جعل اسناد و کار با تجهیزات ویژه شنود، بازجویی و ارتباطات بود
  • با سرد شدن رابطه CIA و ساواک، موساد در ایران فعال‌تر شد، نیروهای ساواک را آموزش داد و با آن عملیات مشترک انجام داد

روش‌های ساواک

سازمان عفو بین‌الملل در ۱۹۷۵ به این نتیجه رسید که «هیچ کشوری در جهان کارنامه حقوق بشری بدتر از ایران ندارد». روش‌های ساواک از این قرار بود:

  • شکنجه سیستماتیک با الکتروشوک، سوزاندن و آویزان کردن
  • زندانی کردن هزاران ایرانی بدون محاکمه
  • اعدام مخالفان سیاسی بدون اعلام عمومی
  • جاسوسی گسترده در میان ایرانیان خارج از کشور

به گزارش عفو بین‌الملل در ۱۹۷۵، هیچ کشوری در جهان کارنامه حقوق بشری بدتر از ایران نداشت. دستگاه سرکوبی که CIA در ساختنش دست داشت و نسل اول نیروهایش را آموزش داده بود.

میراث

ساواک برای ایرانیان چهره آشکار سرکوب رژیم شاه و دخالت آمریکا در امور داخلی ایران بود. نفرت از ساواک یکی از نیروهای اصلی پشت انقلاب ۱۳۵۷ بود.

منابع

  1. Amnesty International, 1976 · گزارش حقوق بشری
  2. National Security Archive, George Washington University, 2000 · آرشیو
  3. Ervand Abrahamian, Princeton University Press, 1982 · پژوهش دانشگاهی
  4. CIA FOIA Electronic Reading Room, 2004 · اسناد FOIA
  5. Encyclopaedia Iranica, Mark J. Gasiorowski, 1991 · دانشنامه
  6. TIME, 1978 · خبرگزاری

دوره تاریخی: دهه‌های ۱۹۵۰–۱۹۶۰

کودتا و استقرار شاه