نیکسون و کیسینجر به شاه اجازه دادند هر سلاحی غیر از بمب اتمی از آمریکا بخرد. ایران بزرگ‌ترین خریدار تسلیحات آمریکایی در جهان شد؛ بیش از ۱۲ میلیارد دلار در دهه ۷۰.

دکترین نیکسون

در ۱۹۶۹ نیکسون اعلام کرد آمریکا به جای مداخله مستقیم، از «ژاندارم‌های منطقه‌ای» برای حفاظت از منافعش استفاده می‌کند. ایران و عربستان دو ستون این استراتژی در خلیج‌فارس شدند. در مه ۱۹۷۲ نیکسون و کیسینجر به تهران سفر کردند و در دیداری تاریخی با محمدرضا شاه، یک «چک سفید» نظامی بی‌سابقه امضا کردند.

این سند محرمانه به شاه اجازه می‌داد بدون هیچ بررسی یا محدودیتی هر سلاحی از انبار آمریکا سفارش دهد. وزارت دفاع و وزارت خارجه از این تصمیم کاخ سفید شگفت‌زده شدند — اما کیسینجر اعتراضات داخلی را خاموش کرد.

گستره تسلیحات

در ۱۹۷۲ نیکسون در تهران به شاه قول داد هر سلاحی بخواهد می‌تواند بخرد — استثناء: بمب اتمی. در سال‌های بعد:

• جنگنده‌های F-14 Tomcat (پیشرفته‌ترین جنگنده آمریکا که حتی به ناتو داده نمی‌شد)
• جنگنده‌های F-16 Fighting Falcon
• موشک‌های فینیکس، هاوک و ام‌آی‌ام
• هلیکوپترهای نظامی CH-47 Chinook
• تانک‌های M60
• ناوشکن‌های مدرن و تجهیزات الکترونیکی پیشرفته
• بیش از ۴۰۰۰۰ مستشار و تکنسین نظامی آمریکایی در ایران

ابعاد مالی

از ۱۹۷۲ تا ۱۹۷۸، ایران بیش از ۱۲ میلیارد دلار تسلیحات آمریکایی خریداری کرد. در سال ۱۹۷۷ — آخرین سال کامل پیش از انقلاب — ایران ۵.۷ میلیارد دلار تسلیحات از آمریکا خرید که حدود ۲۵ درصد کل صادرات اسلحه آمریکا به جهان را تشکیل می‌داد. این خریدها عمدتاً با درآمد نفتی تأمین می‌شد — درآمدی که پس از شوک نفتی ۱۹۷۳ چهار برابر شده بود.

مستشاران آمریکایی

حضور ده‌ها هزار مستشار نظامی و غیرنظامی آمریکایی در ایران، پیامدهای اجتماعی داشت. این مستشاران از موافقت‌نامه‌های کاپیتولاسیون برخوردار بودند — یعنی تابع قوانین ایران نبودند. در ۱۹۶۴ خمینی در یک سخنرانی معروف این امتیاز کاپیتولاسیون را «ذلت ملی» خواند و در همان سال تبعید شد. این موضوع بیست سال بعد همچنان یکی از خشم‌های انقلابیون بود.

سلاح‌های پیچیده بدون پشتیبانی

مشکل اساسی آن بود که نیروی نظامی ایران توانایی جذب این حجم تکنولوژی پیشرفته را نداشت. بسیاری از تجهیزات بدون نیروی کافی برای بهره‌برداری از آن‌ها خریداری شدند. سنای آمریکا در گزارش ۱۹۷۶ هشدار داد که این فروش‌ها بی‌رویه است و ثبات ایران را تهدید می‌کند.

پیامدهای انقلاب

پس از انقلاب، بخش عمده این تسلیحات در اختیار جمهوری اسلامی قرار گرفت. آمریکا که یک دهه به ساختن ارتش شاه سرمایه‌گذاری کرده بود، حال می‌دید که همان تسلیحات در دست دشمن جدیدش قرار گرفته. برخی از آن‌ها — مانند موشک‌های TOW — بعداً در جنگ ایران–عراق و در چارچوب ایران‌کنترا به ایران فروخته شد؛ معامله‌ای که هم نشانگر شدت نیاز ایران به قطعات یدکی بود و هم عمق فساد سیاست خارجی آمریکا.

جنگنده‌های F-14 که شاه خریده بود تا مرزهای خلیج‌فارس را برای آمریکا نگه دارد، در جنگ ایران–عراق علیه عراق — که آمریکا از آن حمایت می‌کرد — پرواز کردند.