بمباران انرژی و صنعت: پارس جنوبی، پالایشگاه‌ها و فولاد
میدان گازی پارس جنوبی، پالایشگاه‌های تهران، فولاد خوزستان و فولاد مبارکه در مارس ۲۰۲۶ بمباران شدند؛ صنایعی که تولیدشان بیشتر صرف نیاز داخلی ایران می‌شد.
در مارس ۲۰۲۶، حملات از تأسیسات نظامی و هسته‌ای به شریان‌های صنعتی ایران رسید. اهداف و تاریخ‌ها مستند شده‌اند.
گاهشمار حملات صنعتی
| تاریخ | هدف | جزئیات |
|---|---|---|
| ۸ مارس | انبار نفت اقدسیه، پالایشگاه تهران، انبار شهران و انبار کرج | دست‌کم ۴ کشته؛ اسرائیل بدون ارائه شواهد مدعی شد این ذخایر «زیرساخت نظامی» را تأمین می‌کردند |
| ۱۳ مارس | جزیره خارک | نیروی هوایی آمریکا بیش از ۹۰ هدف نظامی را بمباران کرد و عمداً به تأسیسات نفتی نزد |
| ۱۸ مارس | میدان گازی پارس جنوبی و عسلویه | حمله به مخازن، پالایشگاه‌ها و خطوط انتقال؛ آتش‌سوزی در تأسیسات گازی |
| ۲۷ مارس | فولاد خوزستان (اهواز) و فولاد مبارکه (اصفهان) | فولاد خوزستان یک روز بعد تولید را متوقف کرد |
| ۲۷ مارس | نیروگاه هسته‌ای بوشهر | به گزارش الجزیره، سومین حمله جنگ به این تأسیسات |
پارس جنوبی: بزرگ‌ترین ضربه
اسرائیل در ۱۸ مارس میدان گازی پارس جنوبی را، که ایران با قطر در آن شریک است، هدف حمله هوایی قرار داد. وزارت نفت ایران آسیب و آتش‌سوزی را تأیید کرد. تولید دو پالایشگاه با ظرفیت مجموع ۱۰۰ میلیون متر مکعب در روز متوقف شد و چند فاز را برای جلوگیری از گسترش آتش خاموش کردند. ایران در ماه مه تولید سه سکوی فراساحلی را از سر گرفت.
ارزیابی‌های اقتصادی به یک رقم اشاره کردند: ۹۴ درصد از ۲۷۶ میلیارد متر مکعب گازی که ایران در سال ۲۰۲۴ تولید کرد، در داخل کشور مصرف شده بود. پس بمباران پارس جنوبی از درآمد صادراتی حکومت چیز زیادی کم نمی‌کند. آنچه کم می‌شود گاز خانه‌ها، نیروگاه‌های برق و صنایع داخلی است.
فولاد: صنعتی با کاربرد دوگانه
فولاد خوزستان و فولاد مبارکه از بزرگ‌ترین مجتمع‌های فولادی خاورمیانه‌اند. اسرائیل مدعی شد این دو با سپاه ارتباط دارند، ولی شاهدی ارائه نکرد.
در مورد فولاد، استدلال «کاربرد دوگانه» از هر کالای دیگری ضعیف‌تر است. فولاد ماده پایه ساخت‌وساز، خودروسازی، لوله‌کشی آب و تجهیزات پزشکی است، و وقتی زنجیره تولید فولاد یک کشور تخریب شود، بیشترین آسیب به بازسازی و اقتصاد غیرنظامی می‌رسد.
هر دو مجتمع از بزرگ‌ترین کارفرمایان صنعتی استان خود هستند و شمار زیادی از پیمانکاران و صنایع پایین‌دستی به آن‌ها وابسته‌اند.
خطر زیست‌محیطی
مجتمع‌های پتروشیمی عسلویه و ماهشهر کنار خلیج فارس‌اند. حمله به تأسیسات پتروشیمی و گازی، که در پارس جنوبی به آتش‌سوزی گسترده انجامید، خطر انتشار مواد شیمیایی و آلودگی دریایی را به همراه دارد. کشورهای ساحلی این خلیج، از جمله متحدان آمریکا، بخش عمده آب شرب خود را با آب‌شیرین‌کن از همین آب تأمین می‌کنند. هیچ ارزیابی مستقل و میدانی از میزان این آلودگی در شرایط جنگی منتشر نشده است.
آنچه بمباران نشد
گزارش‌ها بارها به این نکته اشاره کرده‌اند: تأسیسات نفتی جزیره خارک تا امروز عمدتاً سالم مانده‌اند. حمله ۱۳ مارس عمداً به آن‌ها نزد. صادرات نفت ایران را محاصره دریایی آمریکا از آوریل متوقف کرد.
تأسیساتی که درآمد ارزی حکومت را تأمین می‌کردند دست‌نخورده ماندند تا اهرم مذاکره باشند. تأسیساتی که گاز خانه‌ها و فولاد ساخت‌وساز را تأمین می‌کردند بمباران شدند.
از تحریم تا بمب
ایران پتروشیمی و فولاد را به این دلیل توسعه داده بود که پس از دهه‌ها تحریم، از قانون داماتو ۱۹۹۶ تا فشار حداکثری ۲۰۱۸، نمی‌شد روی صادرات نفت خام حساب کرد. محصولات پتروشیمی راحت‌تر صادر می‌شدند، چون ردگیری‌شان سخت‌تر بود.
در ۲۰۲۶ همین راه دور زدن تحریم، که ایران با هزینه گزاف ساخته بود، مستقیماً بمباران شد.
منابع
دوره تاریخی: دوران جنگ مستقیم
بمباران، محاصره، جنگ جاری