تلفات غیرنظامی، بیمارستان‌ها و خانه‌های ویران
بیش از ۳٬۴۰۰ غیرنظامی کشته، بیش از ۳۳ هزار زخمی، ۱۰۰ هزار واحد مسکونی آسیب‌دیده و ده‌ها مرکز درمانی هدف حمله: جمع‌بندی مستند هزینه انسانی جنگ ۲۰۲۶.
بیانیه‌های رسمی درباره جنگ ۲۰۲۶ از بمباران تأسیسات هسته‌ای و پایگاه‌های موشکی می‌گویند. این صفحه آنچه را ثبت می‌کند که در آن بیانیه‌ها نمی‌آید: کسانی که کشته شدند، خانه‌هایی که فرو ریخت و بیمارستان‌هایی که هدف قرار گرفت.
آمار تلفات
آمار واحدی در دست نیست. خود این عدم قطعیت بخشی از پرونده است: خبرنگاران مستقل دسترسی محدودی داشتند، ارتباطات مختل بود و در روزهای نخست حدود ۴۰ درصد اجساد قابل شناسایی نبودند.
| منبع | کشته‌شدگان | زخمی‌ها |
|---|---|---|
| آمار رسمی ایران | ۳٬۵۲۸ | ۲۷٬۱۷۰ |
| هرانا (خبرگزاری مجموعه فعالان حقوق بشر در ایران) | ۳٬۶۳۶ تا ۷ آوریل؛ ۳٬۶۸۴ در آمار تجمعی بعدی | - |
| OCHA سازمان ملل | بیش از ۳٬۴۰۰ غیرنظامی | بیش از ۳۳٬۰۰۰ |
| برآورد آمریکا و اسرائیل (فقط تلفات نظامی) | بیش از ۶٬۰۰۰ نظامی ایرانی | - |
هرانا در ۷ آوریل ۲۰۲۶، در بولتن «روز ۳۹» خود، این تفکیک را منتشر کرد:
- ۳٬۶۳۶ کشته در مجموع
- ۱٬۷۰۱ غیرنظامی، از جمله دست‌کم ۲۵۴ کودک
- ۱٬۲۲۱ نظامی
- ۷۱۴ نفر بدون طبقه‌بندی
هرانا پیش‌تر در گزارشی از پنج روز نخست جنگ ۱٬۰۹۷ غیرنظامی کشته را ثبت کرده بود که ۱۸۱ نفرشان کودکان زیر ۱۰ سال بودند. این نهاد در یکی از بازه‌های ۲۴ ساعته همان روزها دست‌کم ۱۰۴ حمله را مستند کرد که پایگاه‌های نظامی، مراکز درمانی و مناطق مسکونی را در بر می‌گرفت.
بیمارستان‌ها
ارقام بسته به منبع و تاریخ فرق می‌کنند:
- دولت ایران (به گفته سخنگو، فاطمه مهاجرانی): ۳۳۹ مرکز درمانی آسیب‌دیده و ۲۶ نفر از کادر درمان کشته
- دفتر هماهنگی امور بشردوستانه سازمان ملل (OCHA)، تا ۷ آوریل: ۲۴ نفر از کادر درمان کشته
- رئیس سازمان نظام پزشکی ایران (به نقل عفو بین‌الملل): ۱۰ مرکز درمانی در اثر حملات آمریکا و اسرائیل آسیب دیدند
در ۱ مارس، بیمارستان هتل گاندی در شمال تهران آسیب دید. بیمارستان مستقیماً هدف نبود؛ ساختمان‌های مجاور شبکه دوم صداوسیما را اسرائیل بمباران کرده بود و انفجار آنها به بیمارستان رسید. سازمان جهانی بهداشت آن را «آسیب جانبی ناشی از انفجارهای نزدیک» توصیف کرد. هرانا در روز نخست از ۷۲ حمله در ۲۰ استان خبر داد که ۵ بیمارستان و ۲ مرکز مسکونی و آموزشی هم در میان اهدافش بود.
کنوانسیون‌های ژنو حمله به بیمارستان را، جز در شرایط بسیار محدود و پس از هشدار، ممنوع کرده‌اند.
خانه‌ها
معتبرترین رقم ملی آمار هلال احمر ایران است که دفتر هماهنگی امور بشردوستانه سازمان ملل هم مستقیماً به آن استناد کرده است:
- ۱۲۵٬۶۳۰ واحد غیرنظامی آسیب‌دیده
- از این میان، حدود ۱۰۰٬۰۰۰ واحد مسکونی
یعنی صدها هزار نفر بی‌خانمان یا آواره شدند.
موارد مستند شاخص
- مدرسه شجره طیبه، میناب: ۲۸ فوریه، ۱۵۶ تا ۱۸۰ کشته که بیشترشان کودک بودند
- سالن ورزشی لامرد: ۲۸ فوریه، دست‌کم ۱۸ کشته هنگام تمرین دختران
- پل B1 کرج: ۲ آوریل، ۸ کشته و ۹۵ زخمی؛ گزارش شده که پس از رسیدن امدادگران حمله دومی هم انجام شد
- مخازن آب سیریک: ۱۰ ژوئن، قطع آب آشامیدنی ۲۰ هزار نفر
- مراسم عروسی کوهستک: ۱ سپتامبر، ۴ کشته و ۶۸ زخمی
- شعبه بانک سپه در تهران: ۱۱ مارس، چند کارمند کشته شدند
- دانشگاه‌ها: از جمله دانشگاه علم و صنعت ایران (۲۸ مارس) و یک دانشگاه در اصفهان (۲۹ مارس)
پاسخ رسمی و شکاف پاسخگویی
آمریکا در همه این موارد یک جمله تکرار کرده است: «ما هرگز غیرنظامیان را هدف نمی‌گیریم.» عفو بین‌الملل اما هشدار داد که برنامه‌های وزارت دفاع آمریکا برای کاهش آسیب به غیرنظامیان تضعیف شده و برخی محدودیت‌های پیشین بر اختیار فرماندهان در تأیید حملات هوایی برداشته شده است.
به گفته آنیس کالامار، دبیرکل عفو بین‌الملل، حملات هوایی‌ای که به مدارس، مراکز درمانی یا ساختمان‌های مسکونی آسیب می‌زنند، و به کار بردن سلاح‌های انفجاری با اثر گسترده در مناطق پرجمعیت، «نگرانی‌های جدی درباره نقض احتمالی حقوق بین‌الملل بشردوستانه» ایجاد می‌کند.
چرا این اعداد ثبت می‌شوند
در سرنگونی پرواز ۶۵۵ ایران‌ایر در ۱۹۸۸، ۲۹۰ نفر کشته شدند و آمریکا هرگز رسماً عذرخواهی نکرد. از آن رویداد پاسخگویی حقوقی به جا نماند؛ آنچه ماند فهرست دقیق نام‌ها و شمار قربانیان بود.
این صفحه هم ارقام را به همین منظور در جایی نگه می‌دارد که بتوان آنها را بازبینی کرد.
منابع
دوره تاریخی: دوران جنگ مستقیم
بمباران، محاصره، جنگ جاری