مورگان شوستر و فشار خارجی
اخراج مشاور مالی آمریکایی مجلس ایران تحت فشار روسیه و بریتانیا — با بیتفاوتی واشنگتن.
مورگان شوستر، مشاور مالی آمریکایی که توسط مجلس ایران استخدام شده بود، اقداماتی در راستای استقلال مالی ایران انجام داد. فشار روسیه و بریتانیا، با بیتفاوتی واشنگتن، به اخراج وی انجامید.
پیشزمینه
در پی انقلاب مشروطیت ۱۹۰۶، مجلس ایران برای استقلال مالی کشور از روسیه و بریتانیا به دنبال راهکار بود. در ۱۹۱۱ مورگان شوستر، یک وکیل جوان آمریکایی، با حقوق بالا بهعنوان مشاور مالی استخدام شد.
اقدامات شوستر
شوستر با جدیت تمام برای اصلاح نظام مالی ایران کار کرد: ایجاد یک گندارمری مالی مستقل، جمعآوری مالیات از اشرافزادگان وابسته به روسیه، و تلاش برای کنترل واقعی منابع ایران.
پایان کار
روسیه اولتیماتوم داد که شوستر اخراج شود وگرنه نیروهایش به سمت تهران پیش میروند. بریتانیا حمایت کرد. واشنگتن ساکت ماند. مجلس در دسامبر ۱۹۱۱ به تعلیق درآمد و شوستر ایران را ترک کرد.
اهمیت تاریخی
این اولین نمونه از قربانیکردن منافع ایران توسط قدرتهای خارجی بود. شوستر در کتاب خاطراتش «خفگی ایران» (Strangling of Persia) این واقعه را به تفصیل شرح داد.
منابع
دوره تاریخی: دوره اول
۱۹۰۰–۱۹۴۰