در نوامبر ۲۰۱۸ و پس از خروج آمریکا از برجام، SWIFT بار دیگر ارتباط بانک‌های ایران را قطع کرد — اتصالی که در ژانویه ۲۰۱۶ پس از اجرایی شدن برجام برقرار شده بود.

برجام و بازگشت به سوئیفت

یکی از دستاوردهای ملموس برجام در ژانویه ۲۰۱۶ بازگشت ایران به شبکه SWIFT بود. بانک‌های ایرانی پس از چهار سال قطعی، دوباره به انتقالات بین‌المللی دسترسی یافتند. این اتصال مجدد علامتی از گشایش اقتصادی بود.

خروج از برجام و تحریم دوباره

در مه ۲۰۱۸، ترامپ از برجام خارج شد و تحریم‌های مرحله‌ای دوباره اعمال شد. در نوامبر ۲۰۱۸، آمریکا تهدید کرد هر نهادی که به ایران خدمات مالی ارائه دهد با تحریم‌های ثانویه روبرو خواهد شد.

SWIFT — که مقر آن در بلژیک است — در ۵ نوامبر ۲۰۱۸ اعلام کرد «برای حفاظت از یکپارچگی سیستم مالی جهانی» اتصال بانک‌های ایرانی را مجدداً قطع می‌کند.

پیام سیاسی

این قطع دوباره پیامد مستقیم خروج یک‌جانبه آمریکا از توافق چندجانبه‌ای بود که اروپا، روسیه و چین هم در آن شریک بودند. اتحادیه اروپا صریحاً مخالفت کرد اما SWIFT تسلیم فشار آمریکا شد.

دور زدن تحریم‌ها

اروپا در پاسخ INSTEX (ابزار حمایت از مبادلات تجاری) را ایجاد کرد تا معاملات با ایران را بدون دلار تسهیل کند. اما INSTEX هرگز به عملکرد معنادار نرسید.

ایران بار دیگر به شبکه‌های غیررسمی و مبادلات ارزی موازی متکی شد — تجربه‌ای که این بار با اقتصاد ضعیف‌تری انجام می‌گرفت.