ترور در فرودگاه بغداد

در ساعت ۱ بامداد ۳ ژانویه ۲۰۲۰، پهپاد MQ-9 Reaper آمریکا موشکی را در نزدیکی فرودگاه بین‌المللی بغداد شلیک کرد. سردار قاسم سلیمانی — فرمانده نیروی قدس سپاه پاسداران — همراه با ابومهدی مهندس، معاون رئیس حشد الشعبی عراق، کشته شد.

سلیمانی در خاک یک کشور ثالث و مستقل ترور شد — عملیاتی که بدون تأیید کنگره و بدون اطلاع از پیش به عراق انجام گرفت.

سلیمانی برای ملاقات با مقامات عراقی وارد بغداد شده بود. عملیات با دستور مستقیم دونالد ترامپ انجام شد.

توجیهات آمریکا

وزارت دفاع آمریکا اعلام کرد سلیمانی در حال برنامه‌ریزی «حملات قریب‌الوقوع» علیه نیروهای آمریکایی در منطقه بود. اما ادعای «تهدید قریب‌الوقوع» هرگز با اسناد محرمانه به‌صورت کامل اثبات نشد. گزارش بازرس کل وزارت دفاع بعدها نشان داد ارائه اطلاعات به کنگره پیش از عملیات ناقص بود.

واکنش ایران

ایران ۱۳ موشک بالستیک به پایگاه عین‌الاسد در عراق — که نیروهای آمریکایی در آن مستقر بودند — شلیک کرد. ارتش آمریکا ابتدا اعلام کرد تلفاتی نداشته، اما بعداً فاش شد بیش از ۱۰۰ نظامی آمریکایی دچار آسیب مغزی ناشی از موج انفجار (TBI) شدند.

پیامدهای منطقه‌ای

• پارلمان عراق با اکثریت به اخراج نیروهای آمریکایی رأی داد
• ایران رسماً از برجام خارج و پنجمین مرحله کاهش تعهدات را اعلام کرد
• اوکراین ایرلاین پرواز PS752 سه روز بعد توسط سامانه موشکی ایران — در فضای آشفته پس از حمله — به اشتباه سرنگون شد و ۱۷۶ نفر کشته شدند

جنجال قانونی

کنگره آمریکا از اینکه رئیس‌جمهور بدون مشورت با نمایندگان، عملیاتی را انجام داده که کشور را به آستانه جنگ رساند، به شدت انتقاد کرد. مجلس نمایندگان قطعنامه محدودسازی اختیارات جنگی ترامپ را تصویب کرد.