ترور سردار قاسم سلیمانی

ترور در فرودگاه بغداد

ساعت ۱ بامداد ۳ ژانویه ۲۰۲۰، یک پهپاد MQ-9 Reaper آمریکایی نزدیک فرودگاه بین‌المللی بغداد موشک شلیک کرد. سردار قاسم سلیمانی، فرمانده نیروی قدس سپاه پاسداران، و ابومهدی مهندس، معاون رئیس حشد الشعبی عراق، در این حمله کشته شدند.

سلیمانی در خاک کشوری ثالث و مستقل ترور شد، در عملیاتی که نه کنگره تأییدش کرده بود و نه به عراق از پیش اطلاع داده شده بود.

سلیمانی برای دیدار با مقامات عراقی به بغداد آمده بود. دستور عملیات را مستقیماً دونالد ترامپ داده بود.

توجیهات آمریکا

وزارت دفاع آمریکا اعلام کرد سلیمانی «فعالانه طرح حمله به دیپلمات‌ها و نظامیان آمریکایی در عراق و سراسر منطقه را می‌ریخت». ترامپ و پمپئو از «تهدید قریب‌الوقوع» حرف زدند، اما پمپئو چند روز بعد پذیرفت که آمریکا اطلاعات مشخصی درباره زمان و مکان حمله نداشت. گزارش رسمی کاخ سفید به کنگره در ۱۴ فوریه ۲۰۲۰ هم هیچ اشاره‌ای به تهدید قریب‌الوقوع نداشت و حمله را پاسخ به حملات پیشین و بازدارندگی در برابر حملات آینده توصیف کرد.

واکنش ایران

ایران در ۸ ژانویه به پایگاه‌های عین‌الاسد و اربیل در عراق، محل استقرار نیروهای آمریکایی، موشک بالستیک شلیک کرد؛ به گفته پنتاگون ۱۶ موشک که ۱۱ تا به عین‌الاسد خورد. ارتش آمریکا اول اعلام کرد تلفاتی نداده است، اما این ادعا بعدها نادرست از آب درآمد.

پیامدهای منطقه‌ای

• پارلمان عراق با اکثریت آرا به اخراج نیروهای آمریکایی رأی داد
• ایران گام پنجم و آخر کاهش تعهدات برجامی را اعلام کرد و گفت دیگر به هیچ محدودیت عملیاتی پایبند نیست، هرچند رسماً از توافق خارج نشد
• در ۸ ژانویه، چند ساعت پس از حمله موشکی ایران، در فضای آشفته آن شب، سامانه موشکی ایران پرواز PS752 اوکراین ایرلاین را به اشتباه سرنگون کرد و ۱۷۶ نفر کشته شدند

جنجال قانونی

نمایندگان کنگره آمریکا به‌شدت انتقاد کردند که رئیس‌جمهور بی‌مشورت با آن‌ها عملیاتی انجام داده که کشور را تا آستانه جنگ برده است. مجلس نمایندگان قطعنامه‌ای برای محدود کردن اختیارات جنگی ترامپ تصویب کرد.